Bệnh gout thứ phát là bệnh gì? Nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị

21/03/2022

Mục lục [ Ẩn ]

Cùng với sự phát triển của kinh tế xã hội, tỷ lệ người mắc bệnh gout ngày càng gia tăng nhanh chóng. Tuy nhiên, bệnh gout thứ phát vẫn còn là khái niệm còn mới mẻ với nhiều người. Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu chi tiết về bệnh lý này qua bài viết ngay sau đây.

1. Bệnh gout là gì?

Ảnh: Bệnh gout là gì?
Ảnh: Bệnh gout là gì?

Bệnh gout hay bệnh thống phong là bệnh lý gây ra bởi sự lắng đọng các tinh thể muối urat tại các mô do tình trạng tăng acid uric máu gây ra. Các tinh thể thường lắng đọng ở quanh và bên trong các khớp xương, từ đó gây ra tình trạng viêm khớp cấp hoặc mạn tính.

Bệnh gout thường gặp ở nam giới nhiều hơn với độ tuổi khởi phát bệnh là sau mãn kinh đối với nữ và độ tuổi trung niên từ 40 trở lên đối với nam.

2. Phân biệt bệnh gout nguyên phát với bệnh gout thứ phát

Bệnh gout được chia thành 2 loại: Gout nguyên phát (là bệnh hay gặp) và gout thứ phát (là bệnh ít gặp hơn). Việc phân biệt được 2 loại gout này và hiểu rõ nguyên nhân, cơ chế bệnh sinh của chúng sẽ giúp quá trình điều trị bệnh được rút ngắn.

2.1. Bệnh gout nguyên phát

Gout nguyên phát là bệnh lý gắn liền với 2 yếu tố bao gồm yếu tố di truyền và yếu tố cơ địa.

Cơ chế bệnh sinh của bệnh gout nguyên phát như sau: Quá trình tổng hợp purin trong cơ thể xảy ra quá mức khiến nồng độ acid uric trong máu tăng cao, đi vào các khớp, kết tinh thành dạng tinh thể và ứ đọng tại đây.

Chế độ ăn giàu đạm như lòng đỏ trứng, các loại hải sản, gan động vật,... là yếu tố khiến bệnh tiến triển nặng hơn.

Theo thống kê, có tới 95% nam giới độ tuổi từ 30 - 60 có nguy cơ cao mắc bệnh gout nguyên phát.

Ảnh: Bệnh gout nguyên phát thường gặp ở nam giới
Ảnh: Bệnh gout nguyên phát thường gặp ở nam giới

2.2. Bệnh gout thứ phát

Bệnh gout thứ phát cũng xảy ra khi nồng độ acid uric máu tăng cao. Tuy nhiên, nguyên nhân khiến nồng độ acid uric tăng lên trong trường hợp này không phải do tăng quá trình chuyển hóa purin nội sinh mà chính là hậu quả của bệnh lý khác gây ra hoặc do các thuốc sử dụng để điều trị các bệnh lý này.

Do đó, để chữa khỏi bệnh gout thứ phát thì cần phải tìm và điều trị nguyên nhân gây bệnh. Mặc dù bệnh lý này hiếm gặp hơn so với gout nguyên phát, chỉ chiếm từ 5 - 10% nhưng thường nặng và khó điều trị hơn.

Ảnh: Bệnh gout thứ phát ít gặp hơn bệnh gout nguyên phát
Ảnh: Bệnh gout thứ phát ít gặp hơn bệnh gout nguyên phát

Theo nghiên cứu, nếu gout nguyên phát gặp ở nam giới nhiều hơn thì gout thứ phát lại thường xảy ra ở nữ giới.

3. Nguyên nhân gây bệnh gout thứ phát

Từ phần trên, có thể thấy nguyên nhân dẫn đến bệnh gout thứ phát là do một bệnh lý khác gây nên hoặc do thuốc sử dụng để điều trị bệnh. Cụ thể như sau:

3.1. Mối tương quan giữa gout và bệnh tăng huyết áp

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra một nguyên nhân khiến acid uric tăng cao trong máu là do nồng độ hormon Angiotensin II và Noradrenalin cao trên những bệnh nhân huyết áp cao làm giảm bài tiết acid uric qua thận.

Thực tế, nhiều thống kê được thực hiện cũng cho kết quả là nồng độ acid uric máu ở những bệnh nhân cao huyết áp cao hơn so với người bình thường.

Ảnh: Tăng huyết áp khiến acid uric máu tăng cao
Ảnh: Tăng huyết áp khiến acid uric máu tăng cao

3.2. Gout thứ phát do bệnh lý về huyết học

Các bệnh lý về huyết học gây tăng acid uric máu do cơ chế thoái hóa nucleoprotein của những tế bào mang bệnh hoặc do các thuốc độc tế bào sử dụng để điều trị bệnh khiến quá trình sản xuất acid uric trong cơ thể tăng lên.

Tỷ lệ xuất hiện bệnh gout thứ phát do nguyên nhân này ít gặp hơn nhưng diễn biến khá nặng do trong nhóm này, nồng độ acid uric máu thường tăng rất cao.

Một số bệnh lý huyết học cụ thể dẫn đến gout thứ phát bao gồm:

Ảnh: Các bệnh về huyết học có thể gây bệnh gout thứ phát
Ảnh: Các bệnh về huyết học có thể gây bệnh gout thứ phát

3.3. Gout thứ phát do bệnh lý về thận

Khi nồng độ ure máu tăng cao, vượt quá 1g/l thì phần lớn bệnh nhân sẽ đồng thời xuất hiện tình trạng tăng acid uric. Nguyên nhân tăng ure máu trong trường hợp này nguyên nhân chủ yếu là do cầu thận bị tổn thương từ đó ảnh hưởng tới quá trình lọc máu và đào thải ure.

Bên cạnh đó, có thể gặp tình trạng tăng acid uric máu ở những bệnh nhân đái tháo nhạt.

Nhiều người bệnh khi đến khám vừa bị bệnh gout vừa bị bệnh lý về thận kèm theo. Trong trường hợp này, việc xác định bệnh gout là hậu quả hay nguyên nhân gây bệnh thận gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, theo các thống kê cho thấy, đối với nữ giới, bệnh gout thường là hậu quả của suy thận trong khi ở nam giới, bệnh gout lại thường là nguyên nhân gây bệnh.

Ảnh: Suy thận gây bệnh gout thứ phát
Ảnh: Suy thận gây bệnh gout thứ phát

3.4. Gout thứ phát do thuốc lợi tiểu

Thuốc lợi tiểu làm tăng tái hấp thu acid uric tại ống thận nên làm giảm thải trừ hợp chất này một cách gián tiếp và khiến nồng độ acid uric tăng cao.

Chính vì vậy, sử dụng thuốc lợi tiểu kéo dài sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh gout hoặc khiến bệnh tiến triển nặng lên.

3.5. Một số nguyên nhân dẫn đến gout thứ phát khác

Ảnh: Ngưới thừa cân, béo phì có thể mắc bệnh gout thứ phát
Ảnh: Người thừa cân, béo phì có thể mắc bệnh gout thứ phát

4. Triệu chứng của bệnh gout thứ phát

Bệnh gout thứ phát mang đầy đủ đặc điểm chung của bệnh gout, cụ thể như sau:

4.1. Triệu chứng tại khớp

Viêm khớp cấp tính do gout thường khởi đầu bằng cơn đau đột ngột (thường gặp vào ban đêm). Vị trí đau thường gặp nhất là khớp bàn ngón của ngón chân cái (khớp bàn ngón chân cái). Bên cạnh đó, mu bàn chân và mắt cá chân, gối, cổ tay hay khuỷu tay cũng là những vị trí thường gặp. Các khớp khác như khớp cùng chậu, khớp háng, khớp ức đòn, khớp vai hoặc các khớp đốt sống cổ có thể gặp nhưng rất hiếm.

Cơn đau thường rất dữ dội và nhanh chóng trở nên trầm trọng hơn trong vòng vài giờ. Kèm theo đó, người bệnh thấy sưng, nóng đỏ đồng thời nhạy cảm hơn với cảm giác đau. Đây là những dấu hiệu gợi ý tình trạng viêm đang diễn ra tại các khớp.

Ảnh: Cơn đau gout cấp
Ảnh: Cơn đau gout cấp

Da phía ngoài xung quanh khớp viêm thường trở nên căng bóng, nóng và đỏ hoặc hơi tím. Các triệu chứng khác như sốt, ớn lạnh, nhịp tim nhanh đôi khi có thể gặp ở một số bệnh nhân.

4.2. Quá trình diễn biến

Những cơn gout đầu tiên thường chỉ ảnh hưởng tới một khớp và kéo dài chỉ trong vài ngày. Càng về sau, những cơn gout càng ảnh hưởng tới nhiều khớp cùng lúc hoặc xuất hiện tuần tự. Thời gian mỗi đợt cấp cũng kéo dài hơn, có thể trên 3 tuần nếu không được điều trị. Giai đoạn tiếp theo, các cơn sẽ phát triển tăng dần xen kẽ các đợt ngắn không triệu chứng. Cuối cùng, một vài cơn gout có thể kéo dài hàng năm.

4.3. Triệu chứng lâm sàng ngoài khớp

Ảnh: Tắc mạch do gout thứ phát
Ảnh: Tắc mạch do gout thứ phát

5. Các xét nghiệm chẩn đoán bệnh gout thứ phát

Để chẩn đoán chính xác bệnh gout thứ phát, có thể tiến hành một số xét nghiệm sau:

5.1. Xét nghiệm dịch khớp

Một cơn đau cấp điển hình trên bệnh nhân đã có tiền sử mắc bệnh gout không nhất thiết phải chọc hút dịch khớp. Tuy nhiên, trong những trường hợp còn nghi ngờ trong chẩn đoán hoặc có những yếu tố nguy cơ hay bất cứ dấu hiệu lâm sàng nào trong các dấu hiệu đã đề cập ở trên thì nên tiến hành chọc hút và xét nghiệm dịch khớp ngay khi nhập viện.

Xét nghiệm dịch khớp giúp chẩn đoán xác định bằng cách phát hiện sự có mặt của các tinh thể hình kim hay các tinh thể urat nằm tự do trong dịch khớp hoặc nằm trong các tế bào bạch cầu do quá trình thực bào.

Ảnh: Tinh thể urat trong dịch khớp
Ảnh: Tinh thể urat trong dịch khớp

Bên cạnh đó, dịch khớp trong những đợt cấp mang đặc điểm của dịch viêm với 2000 - 100.000 bạch cầu/μL trong đó bạch cầu đa nhân trung tính chiếm trên 80%. Đặc điểm này dễ gây nhầm lẫn với viêm khớp nhiễm khuẩn do đó cần loại trừ bằng cách nhuộm Gram hoặc nuôi cấy vi khuẩn.

5.2. Định lượng acid uric huyết thanh

Nồng độ acid uric huyết thanh tăng cao là một gợi ý giúp chẩn đoán bệnh gout. Chỉ số này nên được định lượng từ 2 - 3 lần ở những người mới mắc bệnh để xác định được chỉ số nền (nồng độ acid uric huyết thanh giữa các cơn). Chỉ số này vừa giúp chẩn đoán xác định bệnh gout thứ phát vừa giúp lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp nhất cho từng bệnh nhân.

5.3. Định lượng acid uric niệu

Phương pháp này giúp chẩn đoán nguyên nhân khiến acid uric trong máu tăng cao là do tăng sản xuất hay giảm bài tiết. Kết quả định lượng acid uric niệu cũng cần thiết để quyết định sử dụng liệu pháp hạ urat máu bằng các thuốc tăng bài tiết qua đường niệu.

Ảnh: Định lượng acid uric niệu
Ảnh: Định lượng acid uric niệu

5.4. Chẩn đoán hình ảnh

Chụp X-quang khớp tổn thương có thể thấy tổ chức tophi hoặc các tổ chức lắng đọng cản quang trong sụn khớp.

Siêu âm có thể phát hiện sớm tình trạng lắng đọng urat, ngay cả trước khi người bệnh xuất hiện bất kỳ cơn gout nào.

6. Điều trị bệnh gout thứ phát như thế nào?

Một khi đã được chẩn đoán xác định là cơn gout cấp thì dù là gout nguyên phát hay gout thứ phát cũng cần được điều trị càng sớm càng tốt với mục tiêu:

Tăng cường việc sử dụng các dược liệu hỗ trợ điều trị bệnh gout vừa tốt cho tình trạng bệnh vừa không gây tác dụng phụ như các sản phẩm từ dây gắm chữa gout.

Trên đây là những thông tin cơ bản về bệnh gout thứ phát. Nếu có một trong các triệu chứng của bệnh như đã trình bày ở trên, hãy đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị bệnh kịp thời nhé.

Xếp hạng: 5 (4 bình chọn)

Tìm sản phẩm

Đặt câu hỏi cho chuyên gia

Kết nối với chúng tôi

Cẩm nang sức khỏe

Xem thêm [+]
Góc nhìn tổng quan về bệnh tiểu đường
Bệnh tiểu đường đang ngày càng phổ biến, là gánh nặng y tế cho toàn xã hội và…
Bệnh gout và tất cả những điều bạn cần biết
Bệnh gout với tên gọi hán việt "thống phong" từ lâu đã được biết là một căn…
Cao gắm là gì? Bật mí toàn bộ thông tin về "sản phẩm vàng" trong cải thiện Gout
Bạn đã từng nghe thấy ai đó nhắc đến “chữa bệnh gout bằng cao gắm hay cao gắm…
Ảnh: Bệnh gút có ăn được măng không?
Măng là loại thực phẩm đã quá quen thuộc với người dân Việt Nam. Nó không chỉ…

Dược liệu xanh

Xem thêm [+]
Dây thìa canh - Thảo dược dành cho người bệnh tiểu đường
Dây thìa canh được xem là một trong những thảo dược quý hỗ trợ điều trị bệnh…
Cây lạc tiên - Dược liệu vàng cải thiện mất ngủ hàng đầu
Cây lạc tiên là loại cây thân thuộc, mọc hoang ở nhiều nơi tại Việt Nam. Tuy…
Giảo cổ lam – dược thảo diệu kỳ với nhiều lợi ích cho sức khoẻ
Chắc hẳn rằng bạn đã từng nghe rất nhiều người nhắc đến vị thuốc như cây Giảo…
Những tác dụng của dây thìa canh mà không phải ai cũng biết
Dây thìa canh là một trong cây cỏ thiên nhiên quý được sử dụng cực kỳ rộng…