Cây mã đề là gì? Tác dụng của cây mã đề đối với sức khỏe con người

07/06/2024

Mục lục [ Ẩn ]

Cây mã đề là loại thảo dược rất dễ tìm trong dân gian, nhưng công dụng của nó thì không phải ai cũng biết đến. Vậy đặc điểm, tác dụng của cây mã đề là gì và cách dùng ra sao, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu trong bài viết sau đây.

Tìm hiểu về cây mã đề
Tìm hiểu về cây mã đề

1. Cây mã đề là cây gì?

  • Cây mã đề có tên gọi theo khoa học là Plantago asiatica. Trong y học cổ truyền, mã đề được biết đến với tên “xa tiền thảo”. Ngoài ra trong dân gian, cây mã đề còn có những tên gọi khác như "rau mã đề”, “cây bông mã đề”, “bông lá đề”,...
  • Cây mã đề ở nước ta chia làm hai loại: Mã đề nước và mã đề khô.

2. Đặc điểm sinh trưởng của bông mã đề

2.1. Hình dạng cây mã đề

Hình ảnh cây mã đề
Hình ảnh cây mã đề
  • Cây mã đề rất dễ nhận biết với thân ngắn, cao trung bình từ 10-15cm. Lá cây mã đề mọc thành cụm ở gốc, cuống dài, có hình thìa hay hình quả trứng, dọc theo phiến lá có nhiều gân. 
  • Điểm đặc biệt ở loài cây bông mã đề này là hoa. Hoa cây mã đề là loại lưỡng tính, mọc thành bông dựng thẳng đứng lên trời, dài từ 20-30cm và thường có màu xanh.
  • Quả cây mã đề là loại quả nang, bên trong chứa từ 8-20 hạt, kích thước chỉ vài mm, có màu đen hay nâu bóng.

2.2. Phân bố - Cây mã đề mọc ở đâu?

Là loại cây thân thảo, ưa ẩm, cây mã đề phân bố khắp nơi trên thế giới. Ở Việt Nam, không khó để bắt gặp cây mã đề ở góc vườn, ven đường, bụi rậm…đặc biệt là ở các tỉnh như Đà Lạt hay Lào Cai, Lạng Sơn, Cao Bằng…

2.3. Thành phần hóa học trong cây mã đề

2.4. Cây mã đề được thu hái và bào chế như thế nào?

Thu hái và bào chế cây mã đề
Thu hái và bào chế cây mã đề

Mỗi một bộ phận trên cây mã đề đều được tận dụng làm thuốc. Cây mã đề có thể dùng khô hay tươi tùy theo nhu cầu sử dụng, vì vậy mà cách thu hoạch và chế biến cũng không giống nhau:

3. Đặc điểm vị thuốc cây mã đề

3.1. Tính vị

3.2. Sự quy kinh

Cây mã đề quy vào các kinh thận, phế, can, tiểu trường.

4. Công dụng - Tác dụng của cây mã đề

Như đã đề cập đến ở trên, cây mã đề có tính mát, vị ngọt lại quy vào 4 kinh nên có tác dụng lợi thủy, thanh nhiệt táo thấp, thanh phế hóa đàm, thẩm thấp chỉ tả.

4.1. Cây mã đề trị sỏi thận, tiểu buốt, viêm đường tiết niệu, viêm bàng quang

Cây mã đề điều trị sỏi thận
Cây mã đề điều trị sỏi thận

4.2. Trên hệ tiêu hóa

Cây mã đề chữa tiêu chảy
Cây mã đề chữa tiêu chảy

4.3. Trên hệ hô hấp - Cây mã đề chữa ho

4.4. Trên hệ miễn dịch

Vitamin C, vitamin A trong cây mã đề giúp tăng cường hệ miễn dịch. Đặc biệt, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra hoạt chất plants majonoside trong loài cây này có khả năng kích thích phản ứng sinh miễn dịch.

4.5. Cây mã đề trị mụn - trị nám

Cây mã đề trị mụn
Cây mã đề trị mụn

5. Bài thuốc từ cây mã đề điều trị những bệnh gì?

5.1. Bệnh tiểu đường

Cây mã đề điều trị tiểu đường
Cây mã đề điều trị tiểu đường

- Cây mã đề rất tốt trong điều trị hỗ trợ bệnh tiểu đường:

  • Sa tiền tử 6g.
  • Sinh địa 15,5g.
  • Phụ tử 15,5g.
  • Sơn dược 15,5g.
  • Trạch tả 10g.
  • Sơn thù du 10g.
  • Quế 10g.
  • Ngưu tất 10g.
  • Mẫu đơn bì 6g.

Sắc uống ngày 3 lần.

5.2. Viêm đường tiết niệu

  • Xa tiền thảo 20g.
  • Bồ công anh 20g.
  • Kim tiền thảo 20g.
  • Cỏ nhọ nồi 15g.
  • Cam thảo 10g.
  • Rễ cỏ tranh 15g.

Sắc uống ngày 3 lần, dùng kiên trì hàng ngày giảm đáng kể các triệu chứng đái buốt, đái rắt.

5.3. Sỏi tiết niệu

Đây là bệnh lý có tỷ lệ mắc tương đối cao ở người Việt Nam. Ngoài phương pháp chữa trị Tây y, người có sỏi tiết niệu có thể kết hợp uống nước sắc từ mã đề hàng ngày.

  • Xa tiền thảo 30g.
  • Ngư tinh thảo 30g.
  • Kim tiền thảo 30g.
  • Chuối hột rừng 30g.

5.4. Giảm ho trừ đờm

  • Mã đề 10g.
  • Cam thảo 2g.
  • Cát cánh 2g.

Sắc uống ngày 3 lần. Uống hàng ngày rất có lợi trong các trường hợp ho có đờm do nhiễm khuẩn đường hô hấp.

5.5. Bệnh đường tiêu hóa

6. Cần chú ý gì khi dùng cây mã đề?

Thận trọng khi dùng rau mã đề cho phụ nữ có thai
Thận trọng khi dùng rau mã đề cho phụ nữ có thai

Trên đây là những điểm cơ bản về cây mã đề. Hi vọng qua bài viết này, bạn đọc đã có câu trả lời cho câu hỏi “cây mã đề là gì”, “tác dụng của cây bông lá đề là gì” để sử dụng hợp lý và hiệu quả loài cây này trong cuộc sống hàng ngày và trong hỗ trợ điều trị một số bệnh lý khác.

Xếp hạng: 5 (4 bình chọn)

Thông tin và sản phẩm gợi ý trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc Chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể. Xem thêm

Dược sĩ Vi Thị Thu Trang
Đã kiểm duyệt nội dung

Tốt nghiệp Đại học Dược Hà Nội. Có kinh nghiệm hơn 10 năm trong lĩnh vực Dược phẩm, tư vấn thuốc và thực phẩm chức năng. Hiện đang làm chuyên gia dinh dưỡng tại Thảo dược Kiên Minh.

Bình luận

Tin liên quan

Cách chữa bệnh tiểu đường đơn giản từ hạt bưởi
21/06/2024
Bưởi được nhiều người yêu thích vì mang lại vô vàn lợi ích cho sức khỏe. Múi bưởi dùng để ăn, tinh dầu bưởi dùng để thơm phòng, hay kích thích mọc…
Tiểu đường ăn trứng được không? Tốt hay xấu?
20/06/2024
Trứng mặc dù là thực phẩm có hàm lượng dinh dưỡng cao nhưng cũng chứa rất nhiều cholesterol gây ảnh hưởng đến bệnh tiểu đường. Vậy tiểu đường ăn…
Tác dụng của lá dâu tằm và bài thuốc gia truyền trị tiểu đường, huyết áp cao
19/06/2024
Lá dâu tằm vốn là một loại cây quen thuộc đối với người dân Việt Nam để dệt lụa và nuôi tơ. Ngoài ra, những thành phần của dược liệu này còn được…